logo
Polski English
 
 

Oświetlenie awaryjne w budynkach oraz systemy oświetlenia awaryjnego ”

Oświetlenie awaryjne w budynkach jako element systemu bezpieczeństwa pożarowego powinno spełniać szereg wymagań zawartych zarówno w przepisach jak i normach związanych nie tylko z ochroną przeciwpożarową, czy samym oświetleniem ale również przepisach i normach związanych z urządzeniami stanowiącymi wyposażenie systemów (ich spis znajduje się na końcu referatu). Wynikają z nich określone parametry urządzeń i osprzętu oraz rozmieszczenia znaków ewakuacyjnych, które należy przewidzieć w prawidłowo wykonanej instalacji oświetlenia awaryjnego.

 

Aby prawidłowo wykonać oświetlenie awaryjne w budynkach należy postępować wg następujących zasad:

 

  1. Uzyskać od inwestora projekt budowlany z zaznaczonymi drogami ewakuacyjnymi uzgodnionymi z rzeczoznawcą ds. przeciwpożarowych.
  2. Rozmieścić oprawy oświetlenia ewakuacyjnego w obiekcie zgodnie z następującymi zasadami:
    • Natężenie oświetlenia na drodze ewakuacyjnej o szerokości do 2m mierzone w jej osi przy podłodze musi być > 1lx. W obszarze środkowym, który jest nie mniejszy niż połowa szerokości tej drogi, natężenie oświetlenia nie może się zmniejszyć o więcej niż 50%

    • Rozmieścić oprawy oświetlenia ewakuacyjnego w obiekcie zgodnie z następującymi zasadami:

 

Na rysunku pokazano rozkład natężenia oświetlenia drogi ewakuacyjnej.

 

Uwaga:

Drogi ewakuacyjne szersze niż 2m mogą być traktowane jak kilka dróg ewakuacyjnych o szerokości 2m, albo zostać wyposażone w oświetlenie antypaniczne.

Stosunek maksymalnego do minimalnego natężenia oświetlenia na drodze ewakuacyjnej nie może być większy niż 40 : 1 (aby wyeliminować zjawisko olśnienia przeszkadzającego)

 

 

 

Zwrócić uwagę na równomierność oświetlenia drogi ewakuacyjnej zgodnie z PN EN 1838

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Należy zwrócić uwagę na znaczenie natężenia oświetlenia awaryjnego na drogach ewakuacyjnych

 

 

 

- Wyliczyć spodziewane wartości natężenia oświetlenia na drogach ewakuacyjnych za pomocą np programu DIALUX (wyliczenia te powinny uwzględniać deklarowaną sprawność i wysokość montażu opraw przy zastosowaniu zerowych współczynników odbić, zanieczyszczenia pomieszczeń i współczynnika olśnienia przeszkadzającego). Wyliczenia należy bezwzględnie dołączyć do projektu, gdyż będą one podstawą do weryfikacji podczas pomiarów przy odbiorze obiektu.

Należy przy tym pamiętać, że oprawy z własnym zasilaniem mają sprawność od 8…30%

- ze względu na pojemności baterii, a więc należy projektować je w znacznie większej ilości, niż przy projektowaniu zasilania z centralnej baterii 

Przykład równomierności strumienia światła w oświetleniu awaryjnym, przy użyciu systemu z elektroinwerterami:

projekt.pdf

 

Przykład równomierności strumienia światła w oświetleniu awaryjnym, przy użyciu systemu z centralną baterią:

projekt.pdf

 w naszym przykładzie różnica ta wynosi 10 opraw.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Oprawy awaryjne z własnym zasilaniem nie mogą znajdować się w miejscach narażonych na oddziaływanie temperatury < 5°C.
 
- Wyłączenie zasilania w podrozdzielniach oświetlenia podstawowego na czas 2h powinno spowodować zadziałanie oświetlenia awaryjnego w całym obiekcie lub w określonych obszarach, zasilanych z każdej z tych podrozdzielni.

Rozmieścić oprawy oświetlenia awaryjnego na drodze ewakuacyjnej w następujących miejscach zgodnie z PN EN 1838:2005 “Zastosowanie oświetlenia. Oświetlenie awaryjne” oraz pkt. 3.6 “Wytycznych projektowania oświetlenia awaryjnego” SITP WP - 01:2006, gdzie zapisano:

“W celu zapewnienia właściwej widzialności umożliwiającej ewakuację wymaga się, aby były oświetlone strefy określonej przestrzeni. Z wymagania tego wynika, że wskazane jest umieszczanie opraw oświetleniowych, co najmniej 2m nad podłogą. W celu zapewnienia odpowiedniego natężenia oświetlenia, oprawy oświetleniowe do oświetlenia ewakuacyjnego, zgodne z PN EN 60598-2-22:2004/AC “Oprawy oświetleniowe - Część 2-22: Wymagania szczegółowe - Oprawy oświetleniowe dla oświetlenia awaryjnego”, powinny być usytuowane w pobliżu każdych drzwi wyjściowych oraz w takich miejscach, gdy to konieczne, aby zwrócić uwagę na potencjalne niebezpieczeństwo lub umieszczony sprzęt bezpieczeństwa.”

Tymi przestrzeniami są;

przy każdych drzwiach wyjściowych przeznaczonych do wyjścia ewakuacyjnego;

w pobliżu schodów, tak aby każdy stopień był oświetlony bezpośrednio;

w pobliżu każdej zmiany poziomu;

obowiązkowo przy wyjściach ewakuacyjnych i znakach bezpieczeństwa;

przy każdej zmianie kierunku;

przy każdym skrzyżowaniu korytarzy;

na zewnątrz i w pobliżu każdego wyjścia końcowego;

w pobliżu każdego punktu pierwszej pomocy;

w pobliżu każdego urządzenia przeciwpożarowego i przycisku alarmowego;

Jeśli punkty pierwszej pomocy lub urządzenia przeciwpożarowe i przyciski alarmowe nie znajdują się na drodze ewakuacyjnej ani w strefie otwartej, to powinny one być tak oświetlone, aby natężenie oświetlenia na podłodze w ich pobliżu wynosiło co najmniej 5 lx.

UWAGA: W niniejszym rozdziale „w pobliżu” oznacza „w obrębie” 2m mierzone w poziomie.

Rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego powinno być poparte obliczeniami natężenia oświetlenia w miejscach, gdzie należy się spodziewać najmniej korzystnych warunków (zmiana kierunku drogi ewakuacyjnej, pomieszczenia wysokie itp.). Przy projektowaniu rozmieszczenia opraw oświetlenia awaryjnego nie należy uwzględniać współczynników odbić od ścian, podłogi i sufitu, szczególnie należy za to brać pod uwagę wysokość pomieszczeń.

Strefy szczególne wymagające oświetlenia awaryjnego 

Inne strefy niebezpieczne lub strefy, które powinny być dostępne w przypadku uszkodzenia oświetlenia podstawowego i które również wymagają oświetlenia awaryjnego, określono w poniższych punktach niniejszej normy.

Kabina windy to problem, ponieważ doświadczenie bycia zamkniętym w ciemnej i małej przestrzeni przez czas nieokreślony jest doznaniem nie tylko nieprzyjemnym, ale może być nawet groźne dla osób nerwowych lub cierpiących na klaustrofobię. Windy osobowe powinny być wyposażone w oświetlenie awaryjne przewidziane dla stref otwartych (zapobiegających panice) wg EN 1838. Oświetlenie awaryjne może być autonomiczne lub zasilane centralnie z zabezpieczeniem ogniowym.

Schody i platformy ruchome

Oświetlenie dla schodów i platform ruchomych powinno spełniać wymagania dla dróg ewakuacyjnych zawartych w normie PN EN 1838. Nie są jednak one normalnie używane jako część dróg ewakuacyjnych.

Toalety, lobby, przebieralnie i szatnie

Powierzchnie o podłodze powyżej 8m² oraz powierzchnie przeznaczone dla użytku osób niepełnosprawnych powinny zawierać oświetlenie ewakuacyjne zgodnie z założeniami oświetlenia ewakuacyjnego strefy otwartej zawartych w normie PN EN 1838.

Pomieszczenia techniczne

Pomieszczenia te mogą być używane dla działań bezpieczeństwa, w przypadku zaniku oświetlenia ewakuacyjnego. Zasilanie bateryjne oświetlenia ewakuacyjnego powinno spełniać założenia oświetlenia strefy otwartej zawarte w PN EN 1838 albo, jeśli to konieczne założenia dotyczące miejsc o szczególnym zagrożeniu zawarte w PN EN 1838.

Parkingi zadaszone

Piesze drogi ewakuacyjne usytuowane w parkingach wielopoziomowych powinny spełniać założenia dróg ewakuacyjnych zawartych w PN EN 1838. UWAGA Dodatkowe informacje podano w EN 81-1.

Szpitale

Oświetlenie ewakuacyjne w oddziałach intensywnej opieki medycznej oraz salach operacyjnych nie powinno być mniejsze od wymaganego natężenia oświetlenia podstawowego.

Szczegóły dotyczące poziomów i pomiarów natężenia oświetlenia oraz adaptacji wzroku określono w PN-EN 1838 i PN-EN 13032.

Zasady prowadzenia przewodów powinny być zgodne z HD 384/HD 60364 PN-IEC 60364:1999

Dobrać urządzenia i oprawy do oświetlenia awaryjnego pod kątem szeregu wymagań testująco kontrolnych wymienionych w normie PN EN 1838 w następujący sposób:

 System powinien być zaprojektowany tak, by pozwolić na odpowiednie utrzymanie i serwisowanie instalacji.

Czas przełączania oświetlenia na pracę awaryjną po zaniku zasilania podstawowego:

  1. na drodze ewakuacyjnej i w strefie otwartej powinien wynosić do 5s
  2. w strefie wysokiego ryzyka powinien wynosić do 0,2s

Należy izolować źródło zasilania awaryjnego, używając sieci IT. W przypadku pierwszego doziemienia system powinien mieć możliwość zaalarmowania obs³ugi w sposób świetlny lub dźwiękowy. W pracy awaryjnej należy zastosować zabezpieczenie przed wyłączeniem układu, pierwsze doziemienie nie może spowodować przerwy zasilania opraw.

UWAGA! Założenia HD 384.5 musza być spełnione.

Każdy komponent systemu musi być mechanicznie lub elektrycznie izolowany od głównego źródła tak by oświetlenie ewakuacyjne nie było uziemione w czasie pracy bateryjnej.

Zapewniæ monitoring i sprawdzanie urządzeń. System centralnego zasilania awaryjnego powinien zawierać możliwość monitoringu funkcji systemu.

 

Powinno być mierzone i monitorowane:

Napięcie baterii

Napięcie ładowarki/ napięcie rozładowania

Napięcie podstawowe (w systemach pracujących w również w trybie podstawowym).

Napięcie obwodu wyjściowego ładowarki (w systemach pracujących w również w trybie podstawowym).

Powinno się przewidzieć następujące urządzenia testująco- kontrolne:

Urządzenia z automatycznym resetem np. naciśnięcie przycisku, by zasymulować zanik napięcia podstawowego. Zainstalować urządzenie, które odcina napięcie podstawowe dla sprawdzenia poprawności działania urządzenia. Monitoring obecności zasilania podstawowego, awaryjnego.

 

Przy instalowaniu i użytkowaniu baterii do oświetlenia awaryjnego należy uwzględnić wymagania pkt. 3.10 normy PN-EN 50272-2:2007: “Wymagania bezpieczeństwa i instalowania baterii wtórnych- Część 2: Baterie stacjonarne”; oraz zaleceń producenta baterii.

Obliczenia wymaganej pojemności baterii należy wykonywać w oparciu o charakterystyki dostarczone przez producenta.

Trwałość baterii w systemach z oprawami z własnym zasilaniem powinna wynosić minimum 4 lata, a w systemach z zasilaniem centralnym 5 lub 10 lat.

Baterie należy wymieniæ, jeżeli ich czas pracy w trybie awaryjnym, przy pełnym obciążeniu obniży się do 2/3 czasu pracy znamionowej.

Kontrole baterii należy przeprowadzać 2 razy w roku.

Literatura

rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz U. Nr 75 poz , 690 z późn. zmianami) oraz projektowanymi zmianami w rozporządzeniu

rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów ( Dz. U. Nr 80 poz. 563)

PN EN 1838:2005 Zastosowanie oświetlenia. Oświetlenie awaryjne

PN EN 50172:2005 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego

Wytycznych MLAR- (wzorcowe wytyczne konferencji ministrów budownictwa odnośnie wymagań dotyczących technicznych aspektów ochrony przeciwpożarowej instalacji elektrycznych.) uwzględniającej wymagania Parlamentu Europejskiego zawartych  w wytycznych 98/24/EG rady z dnia 11.06.1998 zmienione poprzez wytyczne 98/48/EG z dnia 20.07.1998 (Abl. EG Nr. L 217 S.18).

 

oraz normy:

  • PN-EN 60598-2-22:2004/AC Oprawy oświetleniowe- Część 2-22: Wymagania szczegółowe- Oprawy oświetleniowe do oświetlenia awaryjnego
  • HD 384/HD 60364 PN-IEC 60364:1999 (norma wieloczęściowa) Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych
  • PN-EN 13032-1:2005 Światło i oświetlenie. Pomiar i prezentacja danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych. Część 1: Pomiar i format pliku
  • PN-EN 13032-2:2005 Światło i oświetlenie. Pomiar i prezentacja danych fotometrycznych lamp i opraw oświetleniowych. Część 2: Prezentacja danych dla miejsc pracy wewnątrz i na zewnątrz budynku
  • PN-EN 12464-1:2004 Światło i oświetlenie- Oświetlenie miejsc pracy- Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach
  • PN-EN 50171:2007: Niezależne systemy zasilania
  • PN-EN 50272-2:2007: Wymagania bezpieczeństwa i instalowania baterii wtórnych- Część 2: Baterie stacjonarne
  • PN-EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (Kod IP)
  • PN-EN 61347:2005 (norma wieloczęściowa) Urządzenia do lamp- Część 2-7: Wymagania szczegółowe dotyczące stateczników elektronicznych zasilanych prądem stałym, do oświetlenia awaryjnego
  • PN-EN 60617-11:2004 Symbole graficzne stosowane w schematach- Część 11: Architektoniczne i topograficzne plany i schematy instalacji elektrycznych
  • PN-N-01256-5:1998 Znaki bezpieczeństwa. Zasady umieszczania znaków bezpieczeństwa na drogach ewakuacyjnych i drogach pożarowyych
  • PN-N-01255:1992 Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa.
  • WYTYCZNE SITP WP-01:2006 Oświetlenie awaryjne. Wytyczne planowania, projektowania, instalowania, odbioru, eksploatacji i konserwacji.

 

Kontrola instalacji oświetlenia ewakuacyjnego

 

4.1 Terminy kontroli istniejących instalacji oświetlenia ewakuacyjnego

4.1 Kontrolę istniejących instalacji oświetlenia awaryjnego należy przeprowadzać w terminach określonych przez producenta zastosowanego sprzętu, jednak nie rzadziej niż raz w roku. Kontroli podlega dziennik przeglądów i napraw wypełniony zgodnie z punktem 3.9. Sprawdzić wielkość i rozmieszczenie znaków ewakuacyjnych4.2 Sprawdzanie parametrów instalacji oświetlenia awaryjnego
4.2.1. Sprawdzić czas przełączania oświetlenia na pracę awaryjną po zaniku zasilania podstawowego- pomiar stoperem:
na drodze ewakuacyjnej i w strefie otwartej powinien wynosić do 5s (patrz punkt 3.2 i 3.3)
w strefie wysokiego ryzyka powinien wynosić do 0,2s (patrz punkt 3.4)
4.2.2. Sprawdzić natężenie oświetlenia awaryjnego (patrz punkt 3.2, 3.3, 3.4 i 3.6). Pomiaru dokonać za pomocą luksomierza (patrz punkt 3.7.8) , a wyniki porównać z załączonymi do projektu wyliczonymi wartościami natężenia oświetlenia (wyliczenia te powinny uwzględniać deklarowaną sprawność i wysokość montażu opraw przy zastosowaniu zerowych współczynników odbić, zanieczyszczenia pomieszczeń i współczynnika olśnienia przykrego) 
4.2.3. Sprawdzić działanie oświetlenia awaryjnego przez:
  • wyłączenie zasilania w podrozdzielniach oświetlenia podstawowego na czas 2h (punkt 3.1.2). Powinno zadziałać oświetlenie awaryjne w całym obiekcie lub w określonych obszarach, zasilanych z każdej z tych podrozdzielni.
  • po przeprowadzeniu badania z punktu a) wyłączyć zasilanie główne lub wyłącznik pożarowy w obiekcie. Powinno zadziałać oświetlenie awaryjne w całym obiekcie i działać przez 2h
  • w systemach z centralnym zasilaniem wszystkie te zdarzenia powinny być wyświetlane
4.2.4. Sprawdzić rozmieszczenie opraw oświetlenia awaryjnego w sposób podany w punkcie 3.6 oraz sprawdzić, czy oprawy awaryjne z własnym zasilaniem nie znajdują się w miejscach narażonych na oddziaływanie temperatury < 50C.
4.2.5 Sprawdzić oświetlenie w strefach szczególnych wymagających oświetlenia awaryjnego (patrz punkt 3.1.4.)
4.2.6. W systemach z centralnym zasilaniem:
sprawdzić, czy w pracy awaryjnej spełnione są warunki sieci IT (patrz punkt 3.10.3). Sprawdzenia dokonać poprzez doziemienie jednego z przewodów czynnych. Powinien pojawić się sygnał alarmu doziemienia, a oprawy (również w doziemionym obwodzie) powinny świecić się dalej
sprawdzić, czy są zainstalowane urządzenia testująco- kontrolne wymienione w punkcie 3.10.6 i czy są wyświetlane komunikaty o awariach
sprawdzić stan baterii opisany w punkcie 3.11.5  

 POWRÓT

 

 


 
 
 

Cholemaster - Systemy zasilania awaryjnego

43 - 502 Czechowice - Dziedzice, ul. Legionow 55

designed and hosted ogicom